Émile Cohl

Émile Cohl (ur. 1857 roku w Paryżu, zmarł 1938 roku w Paryżu) – francuski artysta, rysownik, ilustrator oraz pionier animacji i filmu krótkiego. Często określany jest mianem „ojca animacji rysunkowej», a jego twórczość uznawana jest za kamień węgielny rozwoju sztuki ruchomego obrazu w Europie.

Wczesne lata i edukacja

Émile Cohl urodził się w zamożnej rodzinie artystycznej. W 1872 roku rozpoczął naukę w École des Beaux-Arts w Paryżu, gdzie studiował rysunek i malarstwo. Już w młodości zainteresował się karykaturą oraz satyrą, co później wpłynęło na charakter jego filmów.

Kariera w prasie i sztuce popularnej

Po ukończeniu studiów Cohl podjął pracę jako rysownik w paryskich gazetach, m.in. w Le Journal de Paris i Le Clairon. Jego karykatury, pełne dynamicznego ruchu i humoru, zdobyły popularność wśród czytelników, a jednocześnie pozwoliły mu nawiązać kontakty z innymi artystami i wynalazcami.

Pierwsze doświadczenia filmowe

W 1897 roku Cohl spotkał wynalazcę Geogresa Mélièsa, który zachęcił go do eksperymentów z nową techniką kina. Wkrótce Cohl zaczął tworzyć własne sekwencje filmowe, wykorzystując technikę ręcznego malowania klatek (tzw. czołowa animacja).

„Fantasmagorie” – przełomowy film

Najbardziej przełomowym dziełem jest krótki film Fantasmagorie (1908), uznawany za pierwszy w pełni animowany film rysunkowy. Dzieło składa się z ponad 700 ręcznie malowanych klatek, w których postacie i przedmioty płynnie przechodzą w siebie, tworząc surrealistyczny, płynący świat wyobraźni. Film ten wywarł ogromny wpływ na późniejszych animatorów, w tym na Walt Disney’a i Winsora McCaya.

Dalsza twórczość

Po sukcesie Fantasmagorie Cohl wyprodukował szereg kolejnych filmów, w tym:

Les Fourmis (1909) – krótka animacja o przygodach mrówek, wykorzystująca technikę przycinania papieru (cut-out animation);
Le Monde à surprendre (1911) – połączenie animacji z elementami akrobacji artystycznych;
Les Travaux d’Art (1914) – satyryczna podróż po świecie sztuki i jej mistrzów.

Styl i techniki

Cohl był znany z:

Ręcznego malowania każdej klatki (rysunek liniowy, wyraźne kontury);
Używania techniki cut-out – wycinanych z papieru postaci i tła;
Wprowadzania elementów surrealizmu i groteski, co nadawało jego filmom charakterystyczny, humorystyczny ton.

Dziedzictwo i wpływ

Émile Cohl pozostawił po sobie ponad 300 filmów krótkometrażowych, z których wiele zachowało się w archiwach Centrum Narodowego Kina. Jego innowacyjne podejście do animacji otworzyło drogę dla kolejnych pokoleń twórców, a współczesne techniki cyfrowej animacji wciąż czerpią z jego metod:

Wprowadzenie klatka po klatce jako podstawowej techniki animacji;
Eksperymenty z transformacją kształtów i płynnym przechodzeniem, które stały się podstawą morphingu;
Inspiracja dla artystów undergroundowych i ruchu animacji eksperymentalnej.

Życie prywatne

Cohl był żonaty z Marie Etienne, z którą miał dwójkę dzieci. Po przejściu na emeryturę w latach 30. XX wieku mieszkał w spokojnej dzielnicy Montmartre, gdzie poświęcał się malarstwu i rysunkowi w tradycyjnych mediach.

Bibliografia

J. B. Rogers, Historia animacji, Wyd. PWN, 2001.
A. M. Davis, Émile Cohl – pionier rysunkowej animacji, Wyd. Znak, 2010.
Archival footage – CNC – Centrum Narodowego Kina.

Powiązane hasła